De kracht van beren en “Hoe dan wel?”

door | dec 2, 2020 | Blog | 0 Reacties

Toen ik aan het begin van een online-trainingsdag checkte hoe de deelnemers erbij zaten, rapporteerde een van de schoolleiders enige neerslachtigheid. Vragend naar de achtergrond bleek het vooral te zitten in het feit dat Sinterklaas, Kerst en teambijeenkomsten niet op de gebruikelijke manier georganiseerd konden worden. Het is logisch dat mensen terneergeslagen raken als in deze tijd van het jaar extra wordt gevoeld wat al langer niet mogelijk is. Nadat ik daarvoor begrip had getoond, vroeg ik: “Hoe zou het dan wel kunnen?”

Die vraag miste zijn uitwerking niet…
Althans, dat bleek vooral bij de daaropvolgende online-trainingsdag. De schoolleider was blij dat ik hem op dat denkspoor had gezet. Hij was met zijn MT gaan brainstormen over die vraag en daar kwamen enorm veel creatieve ideeën uit voort. Ze hadden nu voor alles een alternatief plan, dat op een Coronaproof manier zou leiden tot gevoelens van onderlinge verbondenheid en plezier. Alleen al het samen nadenken hierover maakte de nodige energie los. Die ene vraag “Hoe dan wel?”, waar we zo vanzelfsprekend mee aan de slag gingen toen we online onderwijs moesten gaan verzorgen, maakte ook nu weer dat schitterende mogelijkheden in beeld kwamen.

Die vraag mag vaker gesteld worden
Want in het onderwijs werken veel mensen die de nodige leeuwen en beren zien op de weg naar het doel toe. Niet dat ze negatief ingesteld zijn, integendeel zelfs. Juist omdat men gepassioneerd is en heel graag het beste voor de leerlingen wil, gaat de aandacht vaak uit naar de zaken die daarin frustreren. Veel schoolleiders herkennen dat als het gaat om het invoeren van veranderingen en de uitvoering van centraal beleid. Bijvoorbeeld bij het invoeren van andere schooltijden en de uitvoering van passend onderwijs worden de nodige zaken opgeworpen die worden gezien als beperkend en onuitvoerbaar. Door de focus op de beren op de weg, lijkt het alsof we vooral voorbereid willen zijn op mislukking, in plaats van op succes.

Caution Bears sign

Datzelfde geldt voor het schooladvies
Daarvan werd ik mij maandagavond bewust toen ik naar de documentaire ‘Klassen’ keek over kansenongelijkheid in het onderwijs. Opvallend was daarbij dat ik aan de ene kant leerkrachten zag die het beste in de kinderen zien zitten en oog hebben voor hun potentieel, terwijl zij aan de andere kant door mitsen en maren zich laten verleiden om niet het bijpassende schooladvies te geven. Zo was er een meisje dat prima kan leren, maar waar de twijfel is of het eruit komt door de privésituatie. Ook als er een duidelijk opgaande lijn te zien was, werd er nog een slag om de arm gehouden. Een jongen die in aanvang op vmbo-t niveau scoorde, mede omdat thuis geen Nederlands wordt gesproken, weet door hard werken toe te groeien naar havoniveau. Voor een havoadvies moet hij die groei volhouden, vindt de juf, alsof hij nog niet voldoende heeft bewezen wat hij kan.

Want het miskennen van wat mogelijk is, is desastreus
Dat zien we bij een andere jongen in de documentaire, die een advies kreeg voor vmbo basis/kader ondanks zijn hogere citoscores. Hij begrijpt helemaal niet waarom en is totaal gedemotiveerd op de school waar hij terecht is gekomen. Zijn mentor ziet in hem een intelligente jonge die helaas door zijn demotivatie domme keuzes maakt. Sterk dat hij het potentieel van de leerling ziet en hem daarmee confronteert. Alleen, hoe meer zichtbaar was dit potentieel geweest als een passender schooladvies was gegeven? Het onderschatten van kinderen, lage verwachtingen hebben, is desastreus. Verwachtingen zijn een self fulfilling prophecy. Leerlingen hebben de neiging zich ernaar te gedragen.

Toch zit er kracht in die beren
Als je bezig bent met wat er allemaal mis kan gaan, is het vooral jammer als je daardoor de haalbaarheid van de doelen bijstelt en dus bijvoorbeeld een lager schooladvies geeft. Dan wordt de teleurstelling een ingecalculeerd feit. We kunnen ook gebruik maken van de kracht van de beren op de weg, door zowel de problemen en beperkingen als het potentieel als een gegeven te nemen. Potentieel is een gegeven, omdat je alleen iets kan laten zien dat je daadwerkelijk in huis hebt. Kortom: de beste prestaties van de leerling laten zien wat die kan. Daar geloven we in en daar gaan we voor. Als je ervan uitgaat dat iedere beer op de weg ook een feit is en je steeds bezig bent met de vraag “Hoe dan wel?”, dan zoek je oplossingen om kansen te vergroten. Als je zo met leerlingen bespreekt hoe het dan toch zou kunnen lukken, dan bereid je ze voor op succes.

Laat kinderen geloven in hun potentieel
Bekijk samen wanneer zij op hun best zijn. Hoe is het gelukt om die groei te bereiken en waar kan de leerling dus op vertrouwen in zichzelf? Hoe zou het voor ze zijn als ze naar de school kunnen die past bij hun potentieel? Hoe zou dat kunnen lukken om daar succesvol te zijn? Hoe zou je bijvoorbeeld weerbaar kunnen zijn voor problemen thuis? Of wie zou je kunnen helpen om ermee om te gaan? En als wij geloven in het potentieel van die leerlingen, kunnen we dan ook het lef opbrengen om ervoor te zorgen dat onderpresteerders zo snel mogelijk op het juiste uitdagingsniveau komen? Hoe gaaf zou het zijn als we zo in de schooladviezen en de begeleiding daarna lef durven tonen door de beren te omarmen en steeds bezig te blijven met die vraag: “Hoe dan wel?”

Deel deze pagina met je netwerk:

Bestel hier direct het magazine ‘Schrift voor Schitterende Scholen’

Magazine

Gratis E-book “Minder hard werken, meer resultaat”:

Vul hieronder je gegevens in en je ontvangt per omgaande het e-book "Minder hard werken, meer resultaat. Het effect van waarderende functioneringsgesprekken in het onderwijs". Tevens ontvang je nadat je het complete waardevolle e-book hebt ontvangen gratis tips via het e-zine "Schrift voor schitterende scholen".

Ja! Ik wil graag Waarderende functioneringsgesprekken met leerkrachten in mijn school. En ontvang graag mijn exemplaar
van het e-book.
dit veld niet invullen s.v.p.

Agenda

START DATAProgramma Waarderend Leiderschap in het Onderwijs

* 14 januari 2021 Locatie: Kontakt der Kontinenten in Soesterberg

WEBINAR:

* Vraag nu de opname op van de webinar: “Versterk vertrouwen en leerprocessen met waarderende digitale klassenbezoeken en functioneringsgesprekken”

WORKSHOPS:

* 3 februari 2021: “Minder hard werken, meer resultaat: het effect van Waarderend Leiderschap op werkdruk” om 14:00 uur in onze eigen online meeting room.

* 10 maart 2021: “Waarderend Leiderschap: sneller leren door stil te staan” om 9:30 uur in onze eigen online meeting room.