Ik ben anti “Week tegen pesten”

door | sep 23, 2020 | Blog | 3 reacties

Twee weken geleden kwam het in de kennismaking tussen deelnemers van ons programma Waarderend Leiderschap in het Onderwijs aan de orde. Een van de deelnemers was blij dat de school gecertificeerd was voor een bepaald anti-pestprogramma. “Oh”, zei een andere deelnemer, “wij zijn daar juist mee gestopt omdat het pesten alleen maar erger werd.” Dat is ook precies wat ik tegen heb op “De week tegen pesten”. Hoewel pesten een serieus probleem is voor heel veel leerlingen, werkt de manier waarop de focus erop gelegd wordt contraproductief.

Alles wat je aandacht geeft, groeit
“Sinds het overal aandacht krijgt, heeft men hier op school ook ineens last van werkdruk. Daarvoor waren er nooit klachten.” Dat verzuchtte een schoolleider onlangs nog. Precies zo zit het met de aandacht die pesten krijgt en de mate waarin leerlingen bepaald gedrag zo ervaren. De aandacht maakt dat je extra gevoelig bent voor de negativiteit en dat je situaties dan ook eerder als zodanig gaat ervaren. Wat bedoeld is als een plagerijtje of een negatieve reactie, kan dan uitgroeien tot iets veel groters dan nodig is.

Pesten wordt dan een selffulfilling prophecy
Zodra we een bepaalde actie van iemand als pesten gaan zien en zodanig gaan benoemen, hangen we er een negatief oordeel aan. We dichten dan de ander negatieve intenties toe: de ander doet het expres, om mij dwars te zitten. Dat is een manier van kijken die niet helpt, omdat het ervoor zorgt dat je heftiger reageert. Die heftige reactie kan er weer voor zorgen dat de ander zich nog meer gaat gedragen naar het negatieve beeld. Veel negatief gedrag komt namelijk voort uit onmacht. Als dan blijkt dat je daarmee effect hebt, ook al is het een negatief effect, dan heb je blijkbaar wel invloed. Onbedoeld wordt daarmee het negatieve gedrag beloond en versterkt. Als dat zich gaat omzetten in een patroon, wordt het daadwerkelijk pesten met alle desastreuse gevolgen van dien. Let wel: pesten is niet de schuld van de gepeste, noch van de pester. Het is een systeem dat gaat draaien onder bepaalde omstandigheden en de focus op pesten vergroot de kans dat het gebeurt.

pesten

Het vraagt een andere focus die eigenlijk al logisch is
Zondag berichtte de NOS dat meer dan de helft van de kinderen tussen de 9 en 13 jaar gepest wordt en dat het vaak plaats vindt buiten het zicht van de docent. Het aantal geeft al aan dat de aandacht die pesten de laatste jaren heeft gekregen, het probleem nauwelijks heeft verminderd. Sterker nog: omdat het negatief gedrag is waar een taboe op ligt, verdwijnt het juist eerder buiten het zicht. Het bijzondere is dat we verder nergens in het onderwijs aandacht besteden aan negatief gedrag dat ongewenst is in de maatschappij. Er is geen vak “voorkomen dat je in de goot beland” of een “Anti-criminaliteitsprogramma”. We vertrouwen erop dat we kinderen de beste kansen bieden door hen kennis en vaardigheden bij te brengen, waardoor zij verder komen in het leven en op een legale manier hun brood gaan verdienen en voor de meeste leerlingen werkt dat al jarenlang uitermate succesvol.

Dus wat als we gaan lesgeven in sociale en emotionele vaardigheden?
Kortom, het gaat erom dat we kinderen in het onderwijs vaardigheden leren in de omgang met de eigen emoties en in de omgang met elkaar. Vaardigheden waarvan zij merken dat zij daar baat bij hebben, zodat zij die ook buiten het zicht van de leerkracht inzetten. Hoe waardevol is het als kinderen leren hun gevoelens te herkennen en er constructief uiting aan leren geven? Wat gaat er gebeuren als we de focus verleggen naar fijn samen leren, samen werken en samen spelen? Hoe mooi is het als kinderen erop leren vertrouwen dat iedere reactie van een ander de intentie heeft om dat te bewerkstelligen, ook al is het een negatieve reactie.

De paradox: het gaat alleen verdwijnen als het er mag zijn
In het programma Waarderend Leiderschap in het Onderwijs leren wij dat problemen en negativiteit alleen gaan verdwijnen als het er mag zijn. Als het er niet mag zijn, krijgt het juist aandacht waardoor het groeit. Als het er wel mag zijn, kunnen we onderzoeken welk verlangen eronder ligt. Ook al is het contra intuïtief, ook voor pesten geldt dat het alleen kan verdwijnen als het er mag zijn. Er ligt in de oorsprong een positieve intentie achter. Onze visie is ook: kinderen zijn geen probleem makende wezens. Het zijn oplossing zoekende wezens. Dus als we negatief gedrag zien, is het een hele mooie en interessante vraag: waar is het een oplossing voor? Als je dat bespreekt met kinderen, wordt pesten als begrip irrelevant. Ze leren dan dat al het gedrag in principe de bedoeling heeft om er samen uit te komen. Hoe gaaf als die manier van kijken een self fulfilling prophecy wordt!

Deel deze pagina met je netwerk:

Bestel hier direct het magazine ‘Schrift voor Schitterende Scholen’

Magazine

Gratis E-book “Minder hard werken, meer resultaat”:

Vul hieronder je gegevens in en je ontvangt per omgaande het e-book "Minder hard werken, meer resultaat. Het effect van waarderende functioneringsgesprekken in het onderwijs". Tevens ontvang je nadat je het complete waardevolle e-book hebt ontvangen gratis tips via het e-zine "Schrift voor schitterende scholen".

Ja! Ik wil graag Waarderende functioneringsgesprekken met leerkrachten in mijn school. En ontvang graag mijn exemplaar
van het e-book.
dit veld niet invullen s.v.p.

Agenda

START DATAProgramma Waarderend Leiderschap in het Onderwijs

* 14 januari 2021 Locatie: Kontakt der Kontinenten in Soesterberg

* 22 januari 2021 Locatie: Kontakt der Kontinenten in Soesterberg

WEBINAR:

* Vraag nu de opname op van de webinar: “Versterk vertrouwen en leerprocessen met waarderende digitale klassenbezoeken en functioneringsgesprekken”

WORKSHOPS:

* 27 oktober: “Waarderend Leiderschap: het behouden en ontwikkelen van leerkrachten ten tijde van lerarentekort” om 10:00 uur in onze eigen online meeting room.

* 23 november 2020: “Minder hard werken, meer resultaat: het effect van Waarderend Leiderschap op werkdruk” om 14:00 uur in onze eigen online meeting room.