“Hoe je makkelijk je oordeel kan loslaten”

door | feb 20, 2019 | Blog | 0 Reacties

Tijdens het programma Waarderend Leiderschap in het Onderwijs houden wij een drietal telefonische coachingsgesprekken met de deelnemers. Het tweede gesprek is vaak een moment waarin mensen een doorbraak ervaren en een schitterend inzicht op doen. Vaak komt dat voort uit het vertellen van een mooie ervaring uit de praktijk. Geweldig is dat wij ook nog steeds leren van die verhalen. Dat wij regelmatig weer een nieuw facet ontdekken aan Waarderend Leiderschap en hoe dat werkt. Zo ontdekte ik onlangs aan de hand van zo’n gesprek hoe het mensen lukt om een oordeel over een ander los te laten.

Niemand is oordeelloos
Dat we oordelen hebben is volstrekt normaal. Het is een natuurlijke reactie van ons brein. Het is volkomen logisch dat wij onze waarneming direct interpreteren en er labels aan hangen. Dat maakt dat we snel zaken kunnen ordenen en begrijpen. Soms is dat zelfs van levensbelang, zoals in het verkeer of bij dreiging en gevaar. Dan helpt een snel oordeel om vlot te reageren.   

Toch zouden we vaker oordeelloos willen zijn
We merken ook wel eens dat we last hebben van onze oordelen. Zeker als emotie een rol gaat spelen, kleurt het onze waarneming en beperkt het ons in de beeldvorming van de ander. Dan zorgt een oordeel of vooroordeel ervoor dat wij het gedrag en de woorden van iemand zo interpreteren, dat het ons beeld bevestigd. Zo had een deelnemer aan het programma het idee dat een collega geheel tegen verandering was en dat die alles bij het oude wilde houden. Iedere ‘ja maar’ werd daarbij logischerwijs geïnterpreteerd als weerstand tegen vernieuwing. Er is dan weinig ruimte om zaken anders te bekijken. En dat is juist vanuit de waarderende aanpak zo belangrijk. Het kan zelfs zo zijn dat mensen niet eens meer willen delen wat hen bezighoudt als zij merken dat jij een (voor)oordeel hebt. Dat staat haaks op wat je als Waarderend Leider wilt.

Dan moet je eerst weten wat je oordeel is
Belangrijk is natuurlijk in de eerste plaats dat je bewust bent van het feit dat je überhaupt een oordeel hebt. Je kan iets pas loslaten als je weet dat je het in handen hebt. Daarvoor helpt het om onderscheid te maken tussen wat je daadwerkelijk waarneemt en je interpretatie daarvan. Als we mensen vragen om te observeren en feitelijk terug te geven wat ze gezien hebben, dan horen we veelal interpretatie terug. Zo laat iemand die “ja, maar” zegt feitelijk een andere kant zien van het verhaal dat iemand verteld. Als we dat “weerstand” noemen, dan is dat een interpretatie. Het kan net zo goed een vorm van meedenken zijn. Dat iemand juist wil dat je oplossing helemaal aansluit door rekening te houden met andere factoren.

Negeren helpt niet
Sommige mensen zeggen tegen zichzelf: ik mag geen oordeel hebben. Zij moeten het dan van zichzelf negeren. Dat werkt net zo goed als ‘niet denken aan een roze olifant’. Het blijft een rol spelen in je waarneming door de aandacht die je het geeft. Juist omdat je het probeert weg te duwen, kan het onderhuids een groter effect hebben. Als je van jezelf de “Ja maar” reactie niet als weerstand mag zien, loop je kans dat je er helemaal niet op gaat reageren. Door de reactie van de ander te negeren, kan het juist uitgroeien tot weerstand. Zo’n oordeel wordt dan juist een selffulfilling prophecy.

roze olifantAccepteren en relativeren helpt
De eerdergenoemde deelnemer aan het programma ontdekte wat eenvoudigweg wel werkte. Zij werd zich bewust dat zij het gedrag van de betreffende leerkracht als weerstand tegen verandering interpreteerde. Ze vroeg zich af of het ook daadwerkelijk zo was en wilde de leerkracht met andere ogen gaan bekijken. Daarom besloot ze dat haar oordeel er best mocht zijn, doch er niet toe deed. Haar mening over de ander was totaal irrelevant zolang ze niet meer wist. Het mooie was dat er daardoor een gesprek ontstond waardoor zij de situatie door de ogen van de ander zag en daarmee juist tot een nieuwe interpretatie kwam: het was juist een teken van betrokkenheid. De leerkracht was niet tegen de vernieuwing, maar wilde juist iets toevoegen vanuit haar ervaring, zodat het nog beter zou worden.

Dus als er een oordeel in je op komt dan kan je dat makkelijker loslaten als je het beschouwt als een gedachte die er mag zijn en verder niet belangrijk is. Mocht dat echt niet lukken en neemt het de proporties van een roze olifant aan, schrijf het dan op. Dan kan je het tijdelijk loslaten en achteraf altijd nog kijken of het relevant was.

 

Wil je reageren op dit blog? Laat je reactie dan hieronder achter.

Deel deze pagina met je netwerk:

Gratis E-book “Minder hard werken, meer resultaat”:

Vul hieronder je gegevens in en je ontvangt per omgaande het e-book "Minder hard werken, meer resultaat. Het effect van waarderende functioneringsgesprekken in het onderwijs". Tevens ontvang je nadat je het complete waardevolle e-book hebt ontvangen gratis tips via het e-zine "Schrift voor schitterende scholen".

Ja! Ik wil graag Waarderende functioneringsgesprekken met leerkrachten in mijn school. En ontvang graag mijn exemplaar
van het e-book.
dit veld niet invullen s.v.p.

Agenda

START DATAProgramma Waarderend Leiderschap in het Onderwijs

NIEUW – data volgend schooljaar
* 12 september Noordoost-Nederland locatie Landhotel Diever
* 13 september Zuidwest-Nederland locatie Biesboschcentrum Dordrecht
* 9 januari Noordwest-Nederland locatie Fletcher hotel Spaarnwoude
* 10 januari Zuidwest-Nederland locatie Kapellerput in Heeze

 

GRATIS WORKSHOPS:

* 9 september 2019: Waarderende Oudergesprekken om 20:00 uur in Leiden

* 9 oktober 2019: Waarderende Functioneringsgesprekken om 20:00 uur in Den Bosch